Ned Thomas

Ned Thomas

Gŵr a chanddo orwelion eang iawn yw Ned Thomas a dreuliodd ei oes yn cyflwyno Cymru a’i rhyferthwy diwylliannol i’r byd mawr tu hwnt fel newyddiadurwr, awdur ac ysgolhaig.

Ar ôl graddio, treuliodd gyfnod fel newyddiadurwr gyda chwmni Times Newspapers yn Llundain, a bu’n olygydd ar ‘Angliya’, cyfnodolyn Rwsieg y Llywodraeth. Ym 1970 sefydlodd ‘Planet: The Welsh Internationalist’ - cyfnodolyn a chanddo fyd-olwg wirioneddol ryngwladol ac a gynigiai lwyfan pwysig i ddatblygu disgwrs Cymreig am faterion cyfoes, gwleidyddiaeth a llenyddiaeth. Treuliodd gyfnodau yn darlithio ym Mhrifysgol Salamanca, Sbaen, Prifysgol Mosco, Rwsia ac yna ym Mhrifysgol Cymru Aberystwyth. Rhwng 1990 a 1998, bu’n gyfarwyddwr ar Wasg Prifysgol Cymru. Ef hefyd oedd cadeirydd cwmni Dyddiol Cyf., a fu’n arwain ymgyrch fawr i sefydlu papur dyddiol yn y Gymraeg.

Mae Ned wedi bod yn gefnogwr ac yn ymgyrchydd brwd o blaid y Gymraeg a ieithoedd lleiafrifol eraill ar hyd ei oes. Bu’n Gyfarwyddwr ar Sefydliad Mercator ar gyfer Cyfryngau, Ieithoedd a Diwylliant ym Mhrifysgol Aberystwyth rhwng 1988 ac 1998, ac y mae bellach yn llywydd arno.

Mae’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn ddyledus iawn i Ned Thomas fel awdur, ysgolhaig, ac fel ymgyrchydd. Bu’n ymgyrchu yn frwd dros sefydlu’r Coleg, gan wasanaethu ar amryw bwyllgorau cynnar er mwyn sefydlu ‘Coleg Cymraeg Cyfun’ cyn dechrau ymgyrchu am Goleg Ffederal. Ers sefydlu’r Coleg Cymraeg yn 2011, parhaodd Ned yn gymwynaswr cyson ac arweiniodd sawl prosiect cenedlaethol dan nawdd y Coleg, megis prosiect Cronfa Cyfieithiadau’r Gymraeg.