Yr Athro Ioan Williams

Yr Athro Ioan Williams

Pan ddaw’n amser i gloriannu hanes sefydlu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol, bydd lle amlwg i’r Athro Ioan Williams yn y gronoleg honno. Bu’n weithredol yn genedlaethol mewn fforymau a fu’n ymwneud ag addysg prifysgol cyfrwng Cymraeg ac yn lladmerydd diflino dros y Gymraeg ym Mhrifysgol Aberystwyth fel cyfarwyddwr yr Ysgol Astudiaethau Drwy’r Gymraeg. 

Chwaraeodd ran allweddol yn natblygiad y cynllun ysgoloriaethau PhD, a lansiwyd yn 2005, er mwyn noddi cenhedlaeth newydd o academyddion a allai addysgu ac ymchwilio drwy gyfrwng y Gymraeg. Bu Ioan Williams hefyd yn lladmerydd brwd dros sicrhau cydnabyddiaeth gyfartal i ymchwil a chyhoeddi drwy gyfrwng y Gymraeg, a’i weledigaeth ef a arweiniodd at sefydlu Gwerddon, cyfnodolyn academaidd y Coleg Cymraeg Cenedlaethol erbyn hyn, sy’n prysur nesáu at yr ugeinfed rhifyn. Bu’n olygydd Gwerddon o’r cychwyn hyd at 2014.

Yn frodor o Lyn Ebwy, treuliodd Ioan Williams dros ddeugain mlynedd yn darlithio mewn prifysgolion yng Nghymru a Lloegr. Wedi cyfnod ym Mhrifysgol Warwick, dychwelodd i Gymru ar ddiwedd y saithdegau, yn bennaf er mwyn iddo ef a’i briod, Margaret, allu magu eu pum plentyn mewn cymuned Gymraeg yn Lledrod, Ceredigion.

Ymhlith ei gyhoeddiadau y mae golygiad cyflawn o ddramâu Saunders Lewis ac astudiaeth o hanes y Mudiad Drama yng Nghymru rhwng 1880 a 1940. Bu hefyd yn gadeirydd Bwrdd Cyfarwyddwyr Theatr Genedlaethol Cymru am gyfnod.