Newyddion

12 Mawrth 2015

Cynhadledd Hanes Gyntaf y Coleg Cymraeg Cenedlaethol

12 Mawrth 2015
Bydd cynhadledd hanes gyntaf y Coleg Cymraeg Cenedlaethol yn cael ei chynnal Ddydd Mercher nesaf (18 Mawrth) yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Aberystwyth.

Mae myfyrwyr o sefydliadau ar hyd a lled Cymru yn cael eu hannog i fynychu’r gynhadledd hon fydd yn canolbwyntio ar ddadeni cyfnod y Tuduriaid.

Gyda llawer wedi darogan mai ‘Coleg William Salesbury’ fyddai enw’r Coleg Cymraeg, a gyda modd i fyfyrwyr dderbyn ‘Ysgoloriaeth William Salesbury’, mae’n briodol bydd un o Gymry mawr Dadeni Dysg cyfnod y Tuduriaid, yn derbyn sylw’r diwrnod. http://www.colegcymraeg.ac.uk/cy/newyddion/cynadleddau/cynhadleddycymryardadenidysg/

Roedd i William Salesbury ddylanwad arbennig ar y Dadeni Dysg yng Nghymru, a hynny trwy gyfrwng ei weithiau cyhoeddedig Cymraeg, megis Oll Synnwyr Pen Kembero Ygyd (1547) a Ban Wedi i Dynny (1550), a’i gyfieithiadau o’r ysgrythurau yn Kynniver Llith a Ban (1551), Llyfr Gweddi Gyffredin (1567) ac wrth gwrs y Testament Newydd (1567).

Bydd y gynhadledd yn ail-gloriannu dylanwad Salesbury ar y Dadeni Dysg yng Nghymru, ac yn edrych hefyd ar rai o’i gyfoeswyr, megis Elis Gruffydd (‘Y Milwr o Galais’), a Siôn Prys, yr olaf yn wrthrych arddangosfa gyfredol y Llyfrgell - ‘Llenor a lleidr? Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf’ http://www.llgc.org.uk/cy/ymweld/pethau-i-wneud/arddangosfeydd/llenor-a-lleidr-syr-sion-prys-ar-llyfrau-cymraeg-cyntaf/. Bu Prys yn gwasanaethu Thomas Cromwell yn niddymiad y mynachlogydd, a hefyd yn gyfrifol am gyhoeddi’r llyfr Cymraeg cyntaf oll yn 1546, sef Yny lhyvyr hwn. Ef hefyd ddiogelodd Lyfr Du Caerfyrddin, ein llawysgrif Gymraeg gynharaf.

Yn ôl Llyfrgellydd y Llyfrgell Genedlaethol, y Dr Aled Gruffydd Jones: ‘Mae’n wych o beth fod dau o sefydliadau dysg y genedl - y Coleg Cymraeg Cenedlaethol a’r Llyfrgell Genedlaethol - yn cydweithio i edrych o’r newydd ar gyfnod eithriadol bwysig yn ein hanes â’n llên. Edrychwn ymlaen at groesawu cenhedlaeth newydd o ysgolheigion brwdfrydig i ddilyn yn ôl traed y meistri.’

Meddai Siôn Jobbins, cydlynydd y gynhadledd ar ran y Coleg Cymraeg Cenedlaethol: “Rydym yn falch iawn o allu cydweithio gyda’r Llyfrgell Genedlaethol i gynnal digwyddiad ar y cyd bydd yn rhoi sylw i un o arwyr mawr sefydlwyr y Coleg Cymraeg. Bydd y gynhadledd yn cynnwys papurau gan haneswyr o bwys megis Yr Athro Ceri Davies, Dr Eryn White, Ceridwen Lloyd-Morgan a Nia Powell. Ceir hefyd gyflwyniad byr gan Cerys Hudson ar brosiect ddigido adnoddau ar y Canol Oesoedd sydd ar wefan Porth y Coleg https://llyfrgell.porth.ac.uk/.”

Er mai ar gyfer myfyrwyr yn bennaf y bydd y gynhadledd, bydd modd i’r cyhoedd hefyd fynychu, a cheir taith dywys arbennig o’r arddangosfa.
Mae’r Gynhadledd yn y Gymraeg a nid bydd offer cyfieithu.

Am ragor o wybodaeth am y digwyddiad, cysylltwch â Siôn Jobbins ar 01970 628293 neu s.jobbins@colegcymraeg.ac.uk.

Bydd arddangosfa’r Llyfrgell, Llenor a lleidr?: Syr Siôn Prys a’r llyfrau Cymraeg cyntaf, ar agor o 31 Ionawr - 27 Mehefin 2015. Beth am ddilyn blog http://www.llgc.org.uk/blog/?p=9118&lang=cy  y Llyfrgell am y diweddaraf?

Am ragor o wybodaeth am William Salesbury a’i gyfnod, cysyllter â Dr Eryn White, Uwch-ddarlithydd yn Hanes Cymru, Prifysgol Aberystwyth erw@aber.ac.uk ar 01970 622843.

Cynhadledd Hanes Gyntaf y Coleg Cymraeg Cenedlaethol